De BH of bustehouder is door de jaren heen een modieus kledingstuk geworden en wordt door bijna iedere vrouw gedragen. Het is dan ook een bijna onmisbaar kledingstuk bij boudoir reportages, maar wat is de geschiedenis van de BH eigenlijk? De BH is een aansluitend kledingstuk dat dames over het algemeen dragen ter ondersteuning van de borsten. Er zijn ontelbare soorten beha’s bestaande uit verschillende materialen, vormen en stijlen, al hebben de meeste modellen wel hetzelfde gemeen; ze bestaan uit een band onder de borst, twee cups voor over de borsten en twee schouderbandjes. Maar hoe is de BH zoals we die nu kennen eigenlijk tot stand gekomen? Daarover gaat deze informatieve blog. Een stukje geschiedenisles dus vandaag!
De geschiedenis van de BH
Gordel achtig korset –> strophium –> borstzakjes –> voorloper van het korset –> korset –> eerste BH –> ontstaan van cupmaten –> sport BH –> Push Up BH –> nu
Gordel achtig korset
In de middeleeuwen werden door de vrouwen in voornamelijk het middellands zeegebied, een korset-achtige gordel strak om de taille heen gedragen. Hierdoor werden de (ontblote) borsten omhoog gedrukt ipv bedekt door een stuk stof. Veel is er echter niet bekend over deze kledingdracht.
Strophium
Soms werd in de romeinse tijd in Rome en oud Griekenland bij wijze van BH een doek voor de borsten gebonden; het zogeheten strophium; een lang wollen, katoenen of linnen verband dat op de rug werd vastgemaakt. Deze werd er strak gebonden bij jonge vrouwen omdat men dacht dat strak inbinden de borstgroei zou verminderen. Het schoonheidsideaal in die periode was immers een jonge fijne vrouw, met kleine borsten en brede heupen. Echter werd in diezelfde periode het strophuim gebruikt om juist de aandacht te vestigen op de borsten door het verband niet over, maar juist onder de borsten de binden, waardoor deze omhoog kwamen te staan. Ook tijdens het sporten droegen dames vaak een strophium om de borsten te ondersteunen.
Borstzakjes in hemden genaaid
Over de onderkleding in de middeleeuwen bestaat veel onduidelijkheid. Hier en daar zijn verschillende beschrijvingen te vinden, maar veel bewijs voor die beschrijvingen is er echter niet. In 2018 vonden enkele archeologen van de Universiteit van Innsbruck vier linnen BH’s tussen een grote hoeveelheid textielfragmenten. Na onderzoek bleek dat het ging twee mouwloze onderhemden met borstzakjes, een beha met schouderbandjes en een longlinebeha met vetersluitingen onder de oksels.De kledingstukken dateren vermoedelijk uit de eerste helft van de 15e eeuw.
Voorloper van het korset
In de 16e eeuw kwam de voorloper van het korset op in de Europese mode. Aristocratische dames droegen in deze periode veelal lijfjes, vaak verstevigd met riet of metaal. Deze lijfjes werden zowel al onder, als bovenkleding gedragen. Deze korsetten waren vooral bedoel om een hele, hele slanke taille te creëren. Het insnoeren van de taille begon al op zeer jonge leeftijd bij zowel jongens als meisjes, waardoor zeker op latere leeftijd er gezondheidsklachten ontstonden omdat vitale organen in de verdrukking kwamen en dames weinig longinhoud en dus lucht kregen, waardoor ze wel eens flauw vielen.
Tot circa 1830 gaven de meeste vrouwen de voorkeur aan klassieke jurken met een strak lijfje in plaats van een korset. Slechts een minderheid van vooral jonge vrouwen in West-Europa droeg hooguit een chemise en een lint onder de borsten. Heel korte korsetten en korsetten die de borsten scheidden, beide voorlopers van de beha, waren eveneens korte tijd populair.Deze periode betekende een keerpunt in de vormgeving van de boezem: terwijl die tot op het einde van de 18e eeuw ondergeschikt was aan de door het korset benadrukte taille, werd vanaf de Franse Revolutie van korsetten en andere (onder)kleding verwacht dat ze de borsten in zekere mate ondersteunden, scheidden en accentueerden.
Ontwikkeling van het korset
In Europa en Noord Amerika kwam er tijdens het victoriaanse tijdperk (1837-1901) bij de middenklassers steeds meer interesse in mode. In diezelfde periode kwamen er steeds meer machines, waaronder de naaimachine (1850) in fabrieken te staan, waardoor de prijzen van onder en bovenmode daalde en het aanbod toenam. Aan het eind van dit tijdperk had het rijke westen dus de keuze uit een groot assortiment ondergoed, waaronder verfijnde korsetten en onderrokken in meerdere modekleuren. Deze waren vaak uitgevoerd in satijn en voorzien van kanten boordjes of borduurwerkjes.
De victoriaanse mode bestond uit strak aangespannen en stijve korsetten gecombineerd met wijde hoepelrokken. Het korset moest door strakke insnoering zorgen voor een vrouwelijk silhouet; volle boezem, een wespentaille en glooiende heupen.
In de jaren 1850 werden korsetten steeds vaker samengesteld uit meerder panden, waardoor het aansnoeren makkelijker en strakker kon.
In de 19e eeuw was het voor vrouwen nog gebruikelijk om en korset te dragen. Steeds meer vrouwen kregen echter een hekel aan het strakke en pijnlijke insnoeren hiervan. De Franse Herminie Cadolle ontwierp rond 1885 dan ook een alternatief, het zogenaamde corselet-gorge, een combinatie van een bustehouder met een losser zittend korset. Ze opende in 1887 haar eerste winkel waar ze haar ondergoed verkocht.
Ook begon men zich te realiseren dat korsetten niet handig waren tijdens zwangerschappen en de periode van de borstvoeding. Daarom werden er uiteindelijk speciale zwangerschaps en borstvoedingskorsetten ontwikkeld. Het Amsterdam Museum heeft een bijzonder zwangerschapskorset in haar verzameling uit de periode 1890 – 1910 (zie hieronder).
De eerste BH
Langzaam maar zeker ontwikkelde de BH zich als los kledingstuk. Tijdens de eerste feministische golf (1870-1920) werd de bh steeds populairder, als onderdeel van deze beweging die streed voor meer vrijheden voor vrouwen. In 1914 vroeg de Amerikaanse Mary Phelps Jacob het patent aan voor de bh zoals wij hem nu kennen, al zijn er in de periode voor dit patent ook al meerdere (mislukte) ontwerpen geweest van de BH. Het eerste beha-model wordt gemaakt van twee zakdoeken die bij elkaar gehouden worden met behulp van een elastiek.
Einde van het korset
In de eerste wereldoorlog ontstond er een te kort aan staal (wat voor de belijning van een korset werd gebruikt) voor het vervaardigen van minutie, waardoor aan de dames werd gevraagd om geen korsetten meer te gaan dragen.. Rond 1929 sloeg de mode voor bovenkleding een andere richting in. Hoewel de vrouwelijke figuur slank bleef, verloor ze het jongensachtig karakter. De taille werd weer breder naar het natuurlijke middel en werd – samen met de borsten – opnieuw benadrukt.
Ontstaan van Cupmaten
In 1932 introduceerde de Amerikaanse producent S.H. Camp and Company vier BHmaten: de nu nog steeds bekende A, B, C en D, die in eerste instantie de stevigheid van de borsten aangaven. Terwijl veel producenten nog lange tijd werkten met eenvoudige confectiematen, paste enkele bedrijven in 1937 de lettermaten toe op het volume van de cups, zoals nog altijd gangbaar is. Verder verschenen er verstelbare bandjes met haken en ogen. Om consumenten een zo goed mogelijke pasvorm te bieden, leidden producenten en winkels hun winkelassistenten op om lichaamsmaten correct op te meten en een passend behamodel voor te stellen. Verschillende behatypes werden in de jaren 30 ontwikkeld, maar braken pas door na de tweede wereldoorlog, zoals de bandeaubeha zonder bandjes, de bekende beugel BH en de BH met vullingen.
De Push up BH
In de jaren 90 brak de nog steeds enorm populaire push up beugel BH door. Het schoonheidsideaal van de vrouw bleef lang en mager, maar nu met grotere en uitgesproken bolvormige borsten. Een goedzittende push-up BH maakte het mogelijk om dat ideaal te benaderen en te benadrukken. Het model 1300 Dreamlift van de Canadese fabrikant Wonderbra uit de jaren 60 brak pas echt door begin jaren 90. In 1991 ging de Britse markt dan ook eindelijk overstag, in 1993 gevolgd door het Europese continent en in 1994 door de Verenigde Staten. Ook concurrent Victoria Secret’s zette – met de Miracle Bra – volop in op deze nieuwe modetrend. In 1996 was de Wonderbra de meest verkochte beha ooit. Tot op heden blijven push-up-, beugel- en T-shirtbeha’s de meest gedragen types. Sinds midden jaren 2010 zijn sportbeha’s en bralettes aan een opmars bezig.
Bronnen:
* Wikipedia
* Hunkemoller
* Historiek
